Em muốn làm điều gì đó để cải thiện cuộc sống ở quê. Hiện làm nông mang lại ít giá trị kinh tế, khiến cuộc sống không thoải mái lắm chị ạ. Cuộc trò chuyện ngẫu nhiên với một người bạn đã dẫn tôi và một người bạn chung đến thăm quê của cô ấy ở tỉnh Nam Định cũ vào cuối tuần trước. Vậy mình cùng bàn về khả năng phát triển mô hình kinh doanh nông nghiệp tuần hoàn tại quê em nhé!
Đúng 9 giờ 30 sáng thứ Bảy trời nắng đẹp, bạn tôi đón chúng tôi ở bến xe buýt gần bờ sông và chợ xã Hải Anh (nay thuộc tỉnh Ninh Bình) với nụ cười rạng rỡ cùng chiếc xe máy. Chúng tôi đi ba cây số dọc bờ sông, qua những ngôi nhà và khung cảnh yên bình, đến nhà bạn. Gió nhẹ, trời mát và ánh nắng mùa thu khiến phong cảnh trở nên tuyệt đẹp. Hệ sinh thái ngôi nhà nơi gia đình bạn sống mang đậm phong cách nông thôn xưa, với ao nhỏ, vườn rau, chuồng gà nhỏ, chó trông nhà và là bạn của các con cô. Điều này khiến tôi liên tưởng đến mô hình kinh tế tuần hoàn sơ khai ở Việt Nam: vườn – ao – chuồng (mô hình VAC).
Trước nhà bạn là cánh đồng lúa xanh mướt và những khu vườn của nhà hàng xóm, tạo nên một khung cảnh đẹp như tranh vẽ, đặc biệt với những hàng cau. Chúng tôi lập tức ra thăm cánh đồng và vườn thanh long của gia đình bạn. Cuối cùng, chúng tôi ngồi cạnh một mương nước dưới tán cây cao. Thật dễ chịu với không khí trong lành và mùi thơm dịu nhẹ ngọt ngào từ hoa lúa. Chúng tôi trò chuyện về cuộc sống giữa nông thôn và thành thị, môi trường, hành vi con người và các cơ hội kinh doanh nông nghiệp ở đây. Có vẻ như: nhiều cơ hội kiếm tiền hơn nhưng cũng ô nhiễm nhiều hơn ở thành phố so với ít tiền hơn và môi trường sạch hơn ở nông thôn (ít nhất là ở đây).
Cuộc sống có nhất thiết phải như vậy không? Chắc chỉ là tạm thời thôi vì vẫn còn những nước vừa xanh, sạch và giàu đó thôi.
Chúng tôi tiếp tục thảo luận vào buổi chiều.
Tôi cũng nhận được góp ý của bạn về thiết kế sản phẩm mẫu về gói tư vấn kinh doanh kinh tế tuần hoàn. Cô ấy gợi ý tôi nên minh họa ít nhất một ứng dụng thực tế đã làm, ví dụ như ủ phân compost tại nhà từ rác thải bếp ở Hạ Long.
Trên cơ sở đó, chúng tôi bàn về khả năng kinh doanh nông nghiệp tuần hoàn dựa trên cơ sở hạ tầng hiện có của gia đình bạn. Nếu tình hình không được cải thiện, gia đình bạn muốn ngừng trồng thanh long truyền thống vì bệnh nấm cây chưa chữa được và không có thu hoạch. Ngoài ra, gia đình cũng dự định chuyển sang kinh doanh trang trại gà. Từ ít nhất ba cuộc phỏng vấn với những người từ 30 đến 40 tuổi sống và làm việc tại nông thôn, tôi ngay lập tức kết luận rằng tất cả họ đều muốn kinh doanh nông nghiệp. Nhưng tại sao họ lại không làm?
Chúng tôi đã xác định được hai khả năng cho mô hình trang trại trồng thanh long và nuôi gà tuần hoàn kết hợp với việc ủ phân compost.
Làm thế nào để đảm bảo nguồn nguyên liệu đầu vào cho việc ủ phân compost? Làm thế nào để đảm bảo và gia tăng giá trị kinh tế của sản phẩm từ trang trại gà tuần hoàn và thanh long tuần hoàn? Bạn tôi đột nhiên hỏi.
Ý tưởng ủ phân là một phương pháp tái sinh vòng đời nguyên liệu sinh học và cũng là nguồn cung cấp phân bón hữu cơ tự nhiên. Tuy nhiên, việc nâng cấp lên quy mô lớn hơn đòi hỏi nguồn cung nguyên liệu ổn định, có thể lấy từ rác hữu cơ từ chợ và rơm rạ (hiện đang bị đốt sau thu hoạch).
Tương tự như những người được phỏng vấn khác, bạn tôi cũng bày tỏ tại sao gia đình cô ấy phải đầu tư vào các mô hình kinh doanh tuần hoàn này nếu sản phẩm của họ chỉ được bán với giá như sản phẩm thông thường? Về mặt kỹ thuật, câu hỏi này có thể trả lời được; gia đình em chỉ cần tuân theo các quy trình tiêu chuẩn hoặc được công nhận trong quá trình sản xuất. Điều này có thể được áp dụng từng bước từ giai đoạn thiết kế kinh doanh ban đầu, từ dòng nguyên liệu đầu nguồn đến cuối nguồn trong chuỗi giá trị, tùy thuộc vào khả năng đầu tư của gia đình. Chúng ta có thể cùng nhau xây dựng quy trình này. Để tối đa hóa giá trị kinh tế của sản phẩm, quy trình sản xuất của gia đình em cần được kiểm định bởi bên thứ ba độc lập. Gia đình em sẽ được chứng nhận cho quá trình sản xuất và sản phẩm của mình. Tất cả những điều này giúp gia đình em đáp ứng yêu cầu đầu vào thị trường cao cấp hoặc thu hút khách hàng sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm của gia đình. Đó là lợi thế của cạnh tranh thị trường đối với sản xuất bền vững và tuần hoàn. Đó còn chưa kể đến các lợi ích khác về môi trường và tiết kiệm chi phí từ việc tuần hoàn tài nguyên (hiệu quả sử dụng tài nguyên). Tôi đã giải thích ngắn gọn cho bạn như vậy, nhưng tôi cũng biết rằng có rất nhiều công việc đằng sau đó để tìm ra một mô hình kinh doanh khả thi.
Buổi tối, chúng tôi đến thăm cha mẹ ruột của bạn sống ngay gần đó. Không khí thật ấm cúng với làn gió nhẹ, trong lành và ánh trăng nhẹ. Chúng tôi ngồi ngoài sân và giúp mẹ bạn tách hạt ngô mới thu hoạch. Bố cô ấy cũng tham gia trò chuyện đến 21:00, sau đó ông đi làm ca đêm với tư cách là bảo vệ tại một trường học. Sau đó, mẹ cô ấy chuyển sang làm một công việc nhỏ khác là gấp vàng thỏi giấy – một loại vàng mã thường dùng trong thờ cúng. Cả hai bố mẹ bạn tôi đều làm thêm những công việc nhỏ bên cạnh làm nông để kiếm sống. Chúng tôi ở đó đến tận khuya.
Hôm sau chúng tôi đến thăm một cánh đồng lúa khác và về Hà Nội với cảm giác mãn nguyện cùng lời hứa quay trở lại.
Sáng nay, tôi bảo bạn kiểm tra thông tin từ các tiêu chí mới được ban hành giúp xác định các dự án ESG, xanh và tuần hoàn tại Việt Nam (Theo Quyết định 46, ban hành ngày 17/09/2026). Quyết định này nhằm mục đích thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân với ưu đãi lãi suất vay 2%. Các dự án kinh doanh của bạn tôi đều thuộc hạng mục ưu tiên trong quyết định này. Trước tiên, chúng tôi xem xét thông tin này và so sánh với Bộ Quy tắc toàn cầu về kinh tế tuần hoàn cho doanh nghiệp trước trước khi tiến hành bước tiếp theo.
