“Tiếng gọi nơi hoang dã” và “Nanh Trắng” của Jack London gợi cho tôi nhớ về những cảm xúc và khoảnh khắc khó quên trên núi Kỳ Quan San – trải nghiệm của tôi ba năm trước. Những tiểu thuyết phiêu lưu này đề cập đến ký ức tập thể. Tôi cố gắng hiểu sự phát triển của những “ý nghĩ” của hai chú chó lai Buck và Nanh Trắng: chúng nhớ lại âm thanh, hoạt động và phong cảnh nơi tổ tiên xa xưa của chúng sinh sống hàng triệu năm trước! Như thể những chú chó này đã trực tiếp trải nghiệm những hoạt động đó và phát triển những kỹ năng sinh tồn như vậy. Và trong nhiều trường hợp, chúng có thể quay trở lại trạng thái nguyên thủy để sinh tồn. Điều này có nghĩa là, những đặc điểm có lợi trong cuộc chiến của chúng chống lại những con chó kéo xe khác, chó sói và con người. Liệu điều đó có thể thực sự xảy ra trong thực tế? Ký ức tập thể? Thực ra, trước khi viết những tiểu thuyết này, Jack London đã có một năm kinh nghiệm ở vùng khí hậu cận Bắc Cực tại vùng núi Klondike trong thời kỳ Cơn sốt vàng và khá quen thuộc với chó kéo xe. Ông cũng đã đọc cuốn “Nguồn gốc các loài” của Charles Darwin. Đây có lẽ là nguồn cảm hứng chính và nền tảng “khoa học” của hai cuốn tiểu thuyết này.
Jack London từng nói, “Tôi đã tìm thấy chính mình ở Klondike”. Bản thân tôi cũng trải nghiệm một loại cảm giác hơi “hoang dã”: phiêu lưu và nguyên thủy, khi leo núi Kỳ Quan San ở phía Tây Bắc Việt Nam. Một sự kết nối mạnh mẽ với thiên nhiên nhưng không hoàn toàn hiểu tại sao, và một cảm giác như được là chính mình nhất khi ở đó, khám phá giới hạn của bản thân và tận hưởng vẻ đẹp không thể diễn tả của thiên nhiên. Và không kém phần quan trọng, tôi cảm nhận được sự thân thiết với một số thành viên trong nhóm leo núi, đặc biệt là khi chúng tôi ở giữa thiên nhiên. Chúng tôi trở nên cởi mở hơn nhiều, bởi vì chúng tôi có thể là chính mình nhất ở đây – với bản năng nguyên thủy tập thể của chúng ta chăng?
Liệu niềm vui kết nối xã hội này sẽ giảm đi nhiều nếu tôi leo núi một mình? Hay đây chỉ là những khoảnh khắc thoát khỏi một số khía cạnh khó chịu của cuộc sống bận rộn và hối hả ở một thành phố lớn, sôi động và đô thị hóa như Hà Nội? Hay chắc chắn, chúng ta là một phần không thể tách rời của thiên nhiên và chúng ta luôn khao khát nó? Rồi một câu hỏi khác xuất hiện: mỗi khi chúng ta cần sự cân bằng hoặc trải nghiệm những cuộc phiêu lưu ngoạn mục, liệu chúng ta có cần phải đi xa đến vậy không?
Tôi cho rằng, đối với nhiều người trong chúng ta, cuộc sống có thể trọn vẹn và thư thái hơn nếu chúng ta duy trì được sự kết nối hợp lý với xã hội và thiên nhiên. Điều gì sẽ xảy ra nếu Hà Nội phát triển các khu rừng cộng đồng hoặc rừng đô thị trong tầm tay của mọi người dân, đặc biệt là ở khu vực đô thị? Năm ngoái, tôi đã nghiên cứu và phát hiện ra rằng diện tích cây xanh của Hà Nội chỉ đạt 11,7% với độ che phủ rừng rất thấp là 5,6% (cả nước là 42%) và mật độ cây xanh đô thị từ 2 đến 3 m2/người. Con số này thấp hơn nhiều so với khuyến nghị (tức là không gian xanh 30%, cây xanh đô thị từ 7 đến 15 m2/người). Rõ ràng, quy hoạch tổng thể của thành phố hướng đến việc tăng diện tích cây xanh. Tuy nhiên, hiện nay, rừng cộng đồng trong thành phố có lẽ là một điều xa xỉ ở đây. Liệu có thể bù đắp một phần nào đó ngay bây giờ không? Ví dụ, bằng các giải pháp ít tốn diện tích hơn, như thiết kế sinh thái hoặc các giải pháp dựa trên thiên nhiên, hoặc đơn giản là thay đổi hành vi ở quy mô nhỏ hơn, để mỗi người đều có thể tham gia.
Trở lại với Kỳ Quan San, tôi vẫn trân trọng trải nghiệm ở đây như một trong những khoảnh khắc vô giá trong cuộc đời. Tôi tin rằng sâu trong mỗi chúng ta đều mong muốn bảo tồn sự hùng vĩ của thiên nhiên: Không chỉ vì nó có thể là nguồn cảm hứng cho những tiểu thuyết phiêu lưu nổi tiếng trong tương lai 😊 như Tiếng gọi nơi hoang dã và Nanh Trắng. Mà còn thật tuyệt vời nếu các thế hệ tương lai vẫn có thể trải nghiệm cảnh quan thiên nhiên này một cách trọn vẹn và nguyên bản nhất, không phải qua lịch sử hay tiểu thuyết!
Một người bạn, quen biết từ chuyến đi Kỳ Quan San, vừa nhắn tin cho tôi: “Chị có muốn tham gia chuyến trekking tiếp theo với em không và mình sẽ leo núi nào ở vùng Tây Bắc?”. Ồ đúng rồi, bây giờ đang vào mùa leo núi! Tuy nhiên, tôi nói: “Còn tùy thuộc vào dự báo thời tiết”.
P.S.: Cảm ơn An Phương đã đọc và góp ý cho bài viết.
Trần Thị Nguyệt
Bài viết được dịch bởi Google Dịch từ bản tiếng Anh đăng lần đầu trên Linkedin vào 24/12/2025 và đã hiệu chỉnh.
